YUKARI ÇIK

Çanakkale Travel
Çanakkale Travel
Anzac Hotel Çanakkale Şehitlik Turu
12 Ekim 2019 tarihinde eklendi

1939 Yılında Kıbrıs’tan Çanakkale’ye Neden Eşek Getirildi?

İkinci Dünya Savaşı’nın başlamasına çok az bir süre vardı. Tüm Türkiye’de olduğu gibi Çanakkale’de de hem yük hem de insan taşımak için en çok kullanılan hayvanların başında eşek geliyordu. Eşeğin bakımı ve beslenmesi de kolaydı. Çanakkale’de bulunan eşek cinslerinin ıslahı gerekiyordu. Üstelik 1938 yılında Romanya’dan pek çok göçmen gelmişti. Onların yük ve eşya taşımaları için de hayvana ihtiyaçları olacaktı. Nazım Vapuru ile 1938 yılı Haziran ayının ikinci günü 1.902 göçmen Çanakkale Limanı’na yanaşmıştı. Gelen göçmenlerden bin dört yüzü Eceabat’a iskân edileceği için Kilye İskelesi’ne çıkarıldı. Çanakkale Merkez kazasının Erenköy nahiyesi ile Ezine ve Ayvacık kazalarına pay edilen diğer göçmenler ise Çanakkale’ye çıkarılarak iki gün içerisinde belirlenen yerlere sevk edilecekti. Sağlık durumları çok iyi olan bu göçmenlerle birlikte 1.200’ü aşkın çeşitli hayvan ve 300 araba geldi. Eceabat kazasına gelenler yerel halkın araçları ile Erenköy, Ezine ve Ayvacık kazalarına ayrılanlar da otomobillerle iskân edilecekleri köylere gönderildiler. Tarım Bakanlığı ile Bayındırlık Bakanlığı’na bağlı dairelerin memurları geceli gündüzlü çalışmak suretiyle her iki iskelede dört gün içerisinde vapuru tamamen tahliye ettiler. Bu arada hem göçmenlerin ihtiyacı olan taşımacılıkta kullanılan, hem binek hayvanı olarak da kullanılabilen eşek sayısında Çanakkale’de gözle görülür bir azalma olmuş, yaşlanan hayvanlar ölürken, onların yerine daha sağlıklı genç hayvanlara ihtiyaç ortaya çıkmıştı.

Mevcut eşek cinslerini ıslah etmek, hem katır ve eşek sayısını çoğaltmak, hem de sağlıklı hayvanlara sahip olmak için Çanakkale Valiliği ve Veteriner Başmüdürlüğü Hükümetten Damızlık Kıbrıs Eşeği talebinde bulundu. Hükümet de bu talebi uygun karşıladı ve 1939 yılı başında Çanakkale Vilayeti için Kıbrıs’tan beş tane damızlık Aygır Eşek” satın alındı. Çanakkale Vilayeti adına satın alınan beş tane damızlık aygır eşek Mersin’e getirildi. Bunların teslimi ve Çanakkale’ye getirilmesi için Veteriner Başmüdürlüğü tarafından gerekli ödenek ve görevliler Mersin’e gönderildi. Mersin’den eşekleri Çanakkale’ye getirmek ancak deniz yolu ile mümkündü. Eşekler ve görevliler Mersin, Alanya, Antalya, Finike, Fethiye, Rodos, Bodrum, Güllük, İzmir, Ayvalık iskelelerine uğrayarak Çanakkale’ye gelecekti. Eşekler o sırada iki şekilde tanımlanıyordu. Yük, eşya, bağ ve bahçede para ile çalıştırılan eşekler vergiye tabiydi. Sahipleri bu eşeklere çok iyi bakardı. İkinci tip eşekler ise sadece sahipleri tarafından kullanılan ve kendi işlerini yaptığı ve para kazanmadığı için vergiye tabi olmayan eşeklerdi. Bir de sıpalar vergiden muaftı. 

Tüm Türkiye’de 1938 yılında toplam eşek sayısı bir milyon dört yüz doksan bindi (1.490.000)’di. Türkiye’de eşek sayısı artarken Çanakkale’de eşek sayısında bir azalma vardı. Çanakkale’de 1937 yılında 16.592 olan eşek sayısı 1938’de 2.167 azalarak 14.425’e düşmüştü. Buna karşılık nüfus gelen göçmenlerle çoğalmış, işlenecek tarım arazileri artmış ve elde edilen sebze ve meyvelerin miktarı da çoğalmıştı. Bunların pazarlara götürülmesi o sırada büyük ölçüde eşek ve katırlarla mümkündü. Bu sırada katır sayısında ise bir artış gözlenmekteydi. 1937 yılında 1.343 olan katır sayısı 1938 yılında Çanakkale’de 1.571’e yükselmişti. Ama bu da yetersizdi. Dünya hızla savaşa sürükleniyordu. O nedenle hızla taşımada kullanılan hayvan sayısının çoğaltılması gerekiyordu. Tüm bu gerekçelerle Kıbrıs’tan aygır eşek ithal edilmişti. Eşekler Çanakkale’ye gelmiş ve Veteriner Müdürlüğü’nün demirbaşına kaydedilmişti. Veteriner Başmüdürlüğü, Trakya Umum Müfettişliği’ne yazdığı raporda Kıbrıs’tan satın alınan eşeklerin sağ salim geldiğinin müjdesini verdikten sonra Çanakkale’deki her yaştaki eşek, katır, at ve deve sayılarını belirterek, kısa sürede genç hayvan sayısında artış olacağını bildiriyordu. Ve Trakya Umum Müfettişliği’ne bağlı Edirne, Kırklareli, Tekirdağ ve Çanakkale illeri arasında en çok eşek, katır ve atın Çanakkale’de olacağına vurgu yapılıyordu.

Çanakkale’de 1939 yılı itibariyle; aygır olarak kullanılan ve Trakya bölgesinde bulunan 26 saf kan Arap atından 3’ü, 12 yarım kan Arap atından 1’i, 3 Angola Arap atından 1’i ile 1 İngiliz atı ve 17 Kıbrıs eşeğinden 8’i bulunuyordu. Bu durum bölgede Çanakkale’nin hayvan ıslağı konusunda önemli sayılabilecek konumda bulunduğunu gösteriyordu. Gerçekten de 1 Eylül 1939’da 2.Dünya Savaşı başladığında bu hayvanların önemi kat be kat daha iyi anlaşılacaktı.

5.358 kez okundu
Yazarın Diğer Yazıları
Unutulan Bir Müzik Öğretmeni: “Kıdemli Binbaşı Ahmet Ezgimen” 28 Temmuz 2021
Bayramiç’te Bir Öğretmen: “Derviş Fahri Bey” 05 Temmuz 2021
Ezine İsmet Paşa İlkokulu Cemil Paşa İlkokulu’na Nasıl Dönüştü? 15 Haziran 2021
Rumeli Fatihi ve Vatan Şairinin Mekânı Bolayır 06 Haziran 2021
Çanakkale’de Top Atışıyla Başlayıp Top Atışıyla Biten Nüfus Sayımı! 30 Mayıs 2021
Türkiye’nin Amerika’daki İlk Büyükelçisi Çanakkaleli Ahmet Muhtar Bey’i Ermeniler Neden Öldürmek İstemişti? 30 Nisan 2021
Gelibolu Yarımadası’nda Açan Biberiye ve Gelinciklere Bir de Böyle Bakalım 23 Nisan 2021
Kütüphaneler Haftasında Çanakkale’nin İlk Kütüphane Müdürü 31 Mart 2021
Normandiya Çıkarması Kahramanı İngiliz Mareşal Montgomery Çanakkale’de 28 Mart 2021
Çanakkale Yardımsevenler Derneği ve Mevhibe Hanım 07 Mart 2021
Yıllar Önce Çanakkale Boğazı’nı En Kısa Zamanda Yüzerek O Geçmişti 24 Şubat 2021
Çanakkale’de İdareci Bir Sanat Adamı: Ziya Eper 12 Şubat 2021
Kumkale-Halileli Yolunu 1953 Yılında Köy Halkı Yapmıştı 17 Ocak 2021
1969-1970 Sezonuna Başlarken Çanakkalespor 25 Aralık 2020
Kurtuluş Savaşı’nda Hacıpaşa Çiftliği’nin (Üniversite Arazisinin) Düşman İşgalinden Kurtarılması 29 Kasım 2020
Çanakkale’de 1967 Yılında Esen Rüzgâr: “Her Şey Çanakkale ve Çanakkalespor İçin” 06 Kasım 2020
Tarihten Bir Hatıra: “Kilitbahir Köyü İlkokulu’nun Açılışı” 09 Ekim 2020
Çanakkale Milletvekili Fatin Rüştü Bey’in Yaşamında 30 Ağustos 30 Ağustos 2020
Üç 26 Ağustos - Bir 30 Ağustos 27 Ağustos 2020
17 Ağustos 1999 Depremi ve Çanakkale 17 Ağustos 2020