YUKARI ÇIK

Çanakkale Travel
Çanakkale Travel
Anzac Hotel Çanakkale Şehitlik Turu
26 Mart 2020 tarihinde eklendi

Cumhuriyet Döneminde Çanakkale Boğazı’nda İlk Geçiş Projesi Denizaltından Olacaktı

14 Mayıs 1950 tarihinde yapılan seçimler sonrasında Demokrat Parti iktidara gelmişti. Demokrat Parti açısından Çanakkale’nin özel bir yeri vardı. 1946 seçimlerinden sonra 1950 seçimlerinde de partinin seçimi kazandığı vilayetlerden biriydi.  Çanakkale ve on yıl devam edecek olan Demokrat Parti döneminde her hükümette mutlaka Çanakkale’den bir veya birkaç milletvekili bakan olarak görev almıştı. Çanakkale’ye en çok yatırım da bu on yıl içerisinde yapılmıştı. Bir taraftan siyasal güç, diğer taraftan Türkiye’nin batı demokrasilerinin yanında yer alması ve dünya barışını korumak üzere batılı güçlerle Kore Savaşı’na katılması Türkiye’nin ve Çanakkale’nin önemini de arttırmıştı. Marshall yardımı ile yeni yatırımlar gerçekleştirilirken; Boğazlar ve Gelibolu hem askeri hem de ticari anlamda önemli bir konumdaydı. Böyle bir hava içerisinde yeni iktidar 1951 yılı sonunda Fransa ile İngiltere’yi birbirine bağlayan Manş Tüneli gibi bir geçitle Asya ve Avrupa topraklarını Çanakkale Boğazı’nda yapma düşüncesini gündeme getirdi. Yapılması düşünülen bu tünelin Gelibolu ile Lâpseki arasında açılması, geliş ve gidiş yolu olmak üzere iki kısımdan oluşması düşünülmekteydi. Genişliği 10 metre ve yüksekliği 15 metre olması düşünülen tünel gece-gündüz bol elektrik lambaları ile aydınlatılacaktı. Her cins motorlu ve motorsuz araçlar ve yayalar bu deniz ve toprak altı asfalt yollarında işleyerek iki kıtanın bu karşılıklı iki şirin kazası arasında gidip gelecekti. Gerektiğinde atom bombasına karşı mükemmel bir sığınak görevi görebilecek olan bu ikiz tünelin yapılması düşüncesi büyük bir heyecana da sebep olmuştu. Böylelikle Dünyanın 2.Dünya Savaşı sırasında ilk kez karşılaştığı atom bombası ve bundan korunma yöntemleri Çanakkale Boğaz geçişine de yansıdı.

Bu arada Çanakkale Boğaz geçişinin yapılması tartışmasının tam da Türkiye’nin ve Yunanistan’ın Kuzey Atlantik Teşkilatına alınmaları tartışılırken yapılması da anlamlıydı. İngiltere uzun süre Türkiye ve Yunanistan’ın teşkilata alınmasına karşı çıktı. İngiltere, 21 Temmuz 1951 tarihinde Türkiye ve Yunanistan’ın Kuzey Atlantik Paktı Teşkilatı’na alınmalarına taraftar olduğunu resmen ve kesin olarak açıkladı. Amerika Birleşik Devletleri ve İngiltere arasında bir süreden beri devam etmekte olan görüşmelerde Türkiye ve Yunanistan’ın pakta alınmaları konusundaki müzakereler olumlu sonuçlandı. İngiltere Dışişleri Bakanı Avam Kamarası’nda yaptığı konuşmada İngiltere’nin Türkiye ve Yunanistan’ın üyeliklerine muhalefet etmediğini, bu iki ülkenin savunmasının batı savunmasıyla kaynaştırmanın daha iyi bir yolu olup olmadığının incelendiğini dile getirdi. Dışişleri Bakanı Herbert Morrison, Türkiye açısından başlıca zorluk bu devletin Kuzey Atlantik Paktı’na katılmak isteğinin Ortadoğu’nun genel savunmasındaki rolü olduğunu İngiltere’nin hem Türkiye’nin hem de Yunanistan’ın pakta katılmasının en iyi çözüm olduğunu söyledi. Bu konuda Lizbon’da yapılacak toplantıda Atlantik Paktı’nın diğer üyeleri ile eşit koşullarda Türkiye ve Yunanistan’ın Pakta girmesinin onaylanacağı belirtildi. Türkiye baştan beri bu konuda ısrar ediyordu ve Amerika da Türkiye’nin Avrupa Kuvvetleri Komutanlığı’na bağlı olmasını istiyordu. İngiltere ise ısrarla bir Akdeniz Komutanlığı kurulmasını ve bu komutanlık içerisinde Türkiye’nin yer almasını ileri sürüyordu. Avrupa Komutanı General Eisenhower ise Türkiye ve Yunanistan’ın kendi komutanlığı altında Pakta girmesinde ısrarcıydı. Amerika, İngiltere’nin ısrarcı tutumunu kırmak için Akdeniz’de Amiral Carney’in emrinde tali bir Ege Komutanlığı fikrini ortaya attı. İşte böyle bir hava içerisinde birçok Amerikalı ve İngiliz üst düzey askeri yetkili Türkiye ve Çanakkale’ye geldi ve incelemelerde bulundu. Bu incelemeler sırasında Boğazın önemi ve Avrupa ile Asya’nın bir geçitle birleştirilmesi de güvenlik ve lojistik açısından düşünüldüğü anlaşılmaktadır.

Çanakkale halkının ise bunlardan ziyade temel düşüncesi böyle bir geçit yapılırsa küçük teknelerle fırtınalı havalarda dalgalar üzerinde yuvarlanmaktan korka korka karşıya geçmenin tarihe karışacağı şeklindeydi. Ama bu plan sadece düşüncede kaldı ve bir dizi felaketler ve ekonomik sıkıntılar içerisinde sadece düşüncede kalmaktan ileri gidemedi. 1959 yılında Çanakkale Boğazı’nı bir asma köprü ile birleştirme düşüncesi gündeme geldi. Asma Köprünün Kilitbahir ile Çanakkale arasında inşa edilmesi düşünülmekteydi. Çelikten yapılması düşünülen asma köprü Asya ve Avrupa arasındaki Boğazı birleştirerek bir yekparelik sağlayacaktı. Böylece iki kıtadaki yaşayış ve ruh ayrılığını da ortadan kaldıracaktı. Çanakkale Asma Köprüsü Çanakkale’yi “mahalli hüviyetinden sıyırıp yeryüzünün en belirli yıldız şehirleri”  arasına sokacaktı. Çanakkale Asma Köprüsünün yapılması düşüncesi karşısında bir yazar şöyle diyecekti: Deniz kıyısına her indiğimde, Amerika’nın San Francisco şehrindeki muazzam köprünün bir eşini, nazlı Boğazımızın üzerinde görür gibi oluyorum.

Asya ve Avrupa’yı bir asma köprü ile Çanakkale Boğazı’ndan geçme düşüncesi 1960 yılı Şubat ayında bir kez daha gündeme gelmişse de bu defa da hayata geçirilemedi.

4.093 kez okundu
Yazarın Diğer Yazıları
Unutulan Bir Müzik Öğretmeni: “Kıdemli Binbaşı Ahmet Ezgimen” 28 Temmuz 2021
Bayramiç’te Bir Öğretmen: “Derviş Fahri Bey” 05 Temmuz 2021
Ezine İsmet Paşa İlkokulu Cemil Paşa İlkokulu’na Nasıl Dönüştü? 15 Haziran 2021
Rumeli Fatihi ve Vatan Şairinin Mekânı Bolayır 06 Haziran 2021
Çanakkale’de Top Atışıyla Başlayıp Top Atışıyla Biten Nüfus Sayımı! 30 Mayıs 2021
Türkiye’nin Amerika’daki İlk Büyükelçisi Çanakkaleli Ahmet Muhtar Bey’i Ermeniler Neden Öldürmek İstemişti? 30 Nisan 2021
Gelibolu Yarımadası’nda Açan Biberiye ve Gelinciklere Bir de Böyle Bakalım 23 Nisan 2021
Kütüphaneler Haftasında Çanakkale’nin İlk Kütüphane Müdürü 31 Mart 2021
Normandiya Çıkarması Kahramanı İngiliz Mareşal Montgomery Çanakkale’de 28 Mart 2021
Çanakkale Yardımsevenler Derneği ve Mevhibe Hanım 07 Mart 2021
Yıllar Önce Çanakkale Boğazı’nı En Kısa Zamanda Yüzerek O Geçmişti 24 Şubat 2021
Çanakkale’de İdareci Bir Sanat Adamı: Ziya Eper 12 Şubat 2021
Kumkale-Halileli Yolunu 1953 Yılında Köy Halkı Yapmıştı 17 Ocak 2021
1969-1970 Sezonuna Başlarken Çanakkalespor 25 Aralık 2020
Kurtuluş Savaşı’nda Hacıpaşa Çiftliği’nin (Üniversite Arazisinin) Düşman İşgalinden Kurtarılması 29 Kasım 2020
Çanakkale’de 1967 Yılında Esen Rüzgâr: “Her Şey Çanakkale ve Çanakkalespor İçin” 06 Kasım 2020
Tarihten Bir Hatıra: “Kilitbahir Köyü İlkokulu’nun Açılışı” 09 Ekim 2020
Çanakkale Milletvekili Fatin Rüştü Bey’in Yaşamında 30 Ağustos 30 Ağustos 2020
Üç 26 Ağustos - Bir 30 Ağustos 27 Ağustos 2020
17 Ağustos 1999 Depremi ve Çanakkale 17 Ağustos 2020