YUKARI ÇIK

Çanakkale Travel
Çanakkale Travel
Anzac Hotel Çanakkale Şehitlik Turu
02 Kasım 2018 tarihinde eklendi

Harf Devrimi’nin 90. Yılı ve Çanakkale

Mazhar Müfit Kansu Erzurum’dan Ölümüne Kadar Atatürk’le Beraber” adlı eserinde Atatürk’ün kendisine 8 Ağustos 1919’da Erzurum Kongresi bittiği akşam not ettirdiği maddelerin birincisinin Cumhuriyetin ilanı”, beşincisinin deLatin harflerinin kabulü olduğunu dile getirmektedir. 1923 yılında İzmir İktisat Kongresi sırasında Latin harflerinin kabul edilmesi konusunda kongre başkanlığına bir önerge verilmiş ancak toplantının konuyla ilgili olmadığı gerekçesiyle önerge Milli Eğitim Bakanlığı’na gönderilmişti. 1927 yılında basılan posta pullarının üzerinde ise “Türk Postalarısözcüğü Latin harfleri ile basılmıştı. Atatürk, 1928 yılında zamanın önemli bir kısmını harf devrimi için ayırdı ve yakın çalışma arkadaşlarını da bu amaçla seferber etti. Kendisi de yurt gezilerine çıktı.

Atatürk, 9/10 Ağustos 1928 akşamı Sarayburnu Parkı’nda ünlü açıklamasını yaptı: Bizim ahenktar, zengin lisanımız yeni Türk harfleri ile kendini gösterecektir. Asırlardan beri kafalarımızı demir çerçeve içinde bulundurarak, anlaşılmayan ve anlayamadığımız işaretlerden kendimizi kurtarmak, bunu anlamak mecburiyetindeyiz…”

“Şimdi sözden ziyade iş zamanıdır…”

“Çok işler yapılmıştır, amma bugün yapmaya mecbur olduğumuz son değil, lakin çok lüzumlu bir iş daha vardır: Yeni Türk harflerini çabuk öğrenmelidir. Vatandaşa, kadına, erkeğe, hamala, sandalcıya öğretiniz. Bunu vatanperverlik ve milletperverlik vazifesi biliniz. Bu vazifeyi yaparken düşününüz ki, bir milletin, yüzde onu okuma yazma bilir, yüzde seksenden fazlası bilmez nevidendir. Bundan insan olanlar için utanmak lazımdır. Bu millet utanmak için yaratılmış bir millet değildir; iftiharla yaşamak için yaratılmış, tarihini iftiharlarla doldurmuş bir millettir…”

Atatürk Çanakkale’de

Atatürk, yeni alfabeyi halka anlatmak için 23 Ağustos’ta Tekirdağ’a, 26/27 Ağustos’ta da Marmara’ya açılarak Mudanya’ya oradan da Bursa’ya gitti. Büyük kurtarıcı Gazi Mustafa Kemal Atatürk 1 Eylül 1928 Cumartesi günü Ertuğrul yatı ile Çanakkale’ye geldiğinde saat 15.00’ti. Atatürk yaya olarak Hükümet Konağı’na kadar yürüdü. Atatürk’ün Çanakkale halkına hitaben ilk sorusu şu oldu: Yeni Türk harflerini öğrendiniz mi?”          

Atatürk’ü karşılayanlar hep birlikte Evet cevabını verdiler. Bunun üzeri Atatürk, sırasıyla Vali, Belediye Başkanı, Çanakkale’de bulunan daire müdürleri ve memurları yazı tahtasının başına geçirerek onlara yeni harfler konusunda sorular sordu. Yeni harflerin ne şekilde yazılması gerektiği konusunda kuralları anlattı. Hepsini sınava çekti. Atatürk Çanakkale halkının yeni harfler konusunda gösterdikleri başarıdan ve konuyla ilgili cevaplardan memnun oldu kendilerine teşekkür etti. Buradan Belediye Başkanlığı’na geçen Mustafa Kemal Atatürk, Çanakkale’nin sorunları konusunda Belediye Başkanı Veli Yaşin’den bilgi aldı.

2 Eylül 1928 Pazar günü saat 13.30’da Ertuğrul yatından Gelibolu’ya çıkan Atatürk, Hükümet Konağına gitti. Hükümet Konağı’nın salonunda bulunan memurları ve Gelibolu halkından pek çok kişiyi yeni Türk harfleri konusunda sınava tabi tuttu. Gelibolu halkının yeni harfleri öğrenme konusunda büyük çaba göstermeleri Atatürk’ü memnun etmiş ve sınava tabi tuttuğu kişiler Atatürk’ün takdirine mazhar olmuşlardı. Atatürk, yeni harfler konusunda Gelibolu halkına da açıklamalarda bulunduktan sonra Belediye binasına gitmiş ve saat 16.00’da Gelibolu’dan ayrılmıştır.

Atatürk acaba neden yeni harflerin öğretmek için Çanakkale’ye gelmiştir? Bunu iki temel sebebi bulunmaktadır. Birincisi; daha Cumhuriyetin ilanından kısa bir süre sonra Arap harflerinin bırakılması konusunda başlayan tartışmalarda Çanakkale Muallimler Birliği’nin yayın organı olan Çanakkale Muallimler Birliği dergisinin Latin alfabesine karşı bir tutum takınmasıdır.

Atatürk, Çanakkale (Milli) Eğitim Müdürü Muzaffer Nami Bey’inde bulunduğu (Milli) Eğitim Bakanı Vasıf Çınar başkanlığında toplanan Muallimler Birliği Kongresi’nde 25 Ağustos 1924 tarihinde yaptığı konuşmada;

Öğretmenler;

Yeni nesli; Cumhuriyetin fedakâr öğretmen ve eğitimcileri, sizler yetiştireceksiniz, yeni nesil, sizin eseriniz olacaktır. Eserin kıymeti, sizin yeteneğiniz ve fedakârlığınız derecesinde mütenasip bulunacaktır.” dedikten sonra;

“Öğretmenler!

Erkek ve kız çocuklarınızın aynı biçimde bütün öğrenim basamaklarındaki öğretim ve eğitimlerinin uygulamalı olması önemlidir. Memleket çocukları her öğrenim basamağında ekonomik yaşamda etkin ve başarılı olacak biçimde donatılmalıdır. Ulusal ahlakımız çağdaş temellerle ve özgür düşüncelerle geliştirilmeli ve güçlendirilmelidir. Bu çok önemlidir. Özellikle dikkatinizi çekerim. Korkutma temeline dayalı ahlak, bir erdem olmadıktan başka, güvenilir bir yöntem de değildir.” diyerek öğretmenlerin eğitim ve öğretimde takip edecekleri yolu göstermişti. Atatürk’ün hedefi cumhuriyete bağlı özgür düşünceli vatandaşlar yetiştirmekti. 

Atatürk, Çanakkale Muallimler Birliği’nin yayın organı olan ve 31 Ağustos 1925 tarihinde yayınlanan Çanakkale Muallimler Birliği Dergisi’ndeki Latin Harfleri Mi Kendi Harflerimizi Islah Mı? başlıklı Kemalettin Derviş imzalı yazıdan haberdardı. Bu yazıda Kemalettin Derviş, hem Ortaasya’da kullanılan eski Türk alfabesinin yeniden kullanılmasını savunanları hem de Latin Alfabesine geçilmesi gerektiğini ileri sürenleri çok sert şekilde eleştirmektedir. Kemallettin Derviş, yazısında Arap alfabesinden vazgeçilmesini Türk milletinin ölmesi ile eş değer görmekteydi. Atatürk, tüm devrimlerde yaptığı gibi önce onlara karşı olanları ikna ile işe başlamıştı. O nedenle Atatürk’ün Çanakkale’ye gelişini de bu şekilde yorumlamak gerekir.

Cumhuriyetimizin kurucusu Atatürk, bundan doksan yıl önce Çanakkale’ye gelerek çağdaş insan yetiştirmesinin temel öğelerinden biri olan Latin Kökenli Türk Alfabesini bizzat Çanakkalelilere öğretmiştir.

1977 kez okundu
Yazarın Diğer Yazıları
Çanakkaleli Bir İhtilalci Yüzbaşı “Numan Esin” 27 Mayıs 2020
Çanakkale’de Çok Sevilen Bir İnsan: “Dr. Fahri Ege” 19 Mayıs 2020
Fitre ve İlk Harp Okulu Öğrencileri 25 Nisan 2020
“Cennetten Bir Köşk” Çanakkale PTT Binası 11 Nisan 2020
Tekâlif-i Milliye Nedir, Ne Anlama Gelir? 07 Nisan 2020
Yılların Ardından… Çanakkale’de Macuncu 02 Nisan 2020
Cumhuriyet Döneminde Çanakkale Boğazı’nda İlk Geçiş Projesi Denizaltından Olacaktı 26 Mart 2020
Kolera Salgını ve Çanakkale’de İlk Karantina Hadisesi 20 Mart 2020
Çanakkale Gazi İlkokulu Tarihinden Bir Yaprak 14 Mart 2020
Çanakkale Sümerbank Satış Şubesi’nin Açılmasını Kimler İstemedi ve Ne Yaptılar? 11 Şubat 2020
Çanakkale’de 1964 Askeri Hastane Yangını ve Klasik Bir İtfaiye Vak’ası 24 Ocak 2020
70 Yıl Önce Yapılan Bir Çanakkale Lisesi Okul Aile Birliği Toplantısı 06 Ocak 2020
Anılarda Kalan Çanakkale Yüksek Tahsil Talebe Cemiyeti 24 Aralık 2019
Sadrazam Mahmut Şevket Paşa Çanakkale’ye Neden Geldi? 19 Kasım 2019
1939 Yılında Kıbrıs’tan Çanakkale’ye Neden Eşek Getirildi? 12 Ekim 2019
Çanakkale Boğazı’nda Amerikalı Bir Kadın Sporcunun Başarısı 05 Ekim 2019
Bir Zamanlar Çanakkale’de Bir “Kırıkçatal Meyhanesi” Vardı 28 Eylül 2019
Bigalı “Mehmet Kazım’ın İstiklal Mücadelesi İle Geçen Bir Ömrü 14 Eylül 2019
Cumhuriyetin Onuncu Yılında Bayramiç’te Radyo Keyfi 25 Ağustos 2019
Türk İnkılâbı’nın Uygarlık Dünyasına Yaptığı En Büyük Hizmet: “Hayvan Vebasını Yok Etmesi” 09 Ağustos 2019